NHÀ TRỊ LIỆU CÓ NÊN VIẾT SÁCH VỀ THÂN CHỦ?

1

Mối quan hệ nhà trị liệu-thân chủ

Khi cuốn sách mới nhất của tôi đang trong giai đoạn xem xét pháp lý trước khi xuất bản, tôi có vài suy nghĩ về những gì tôi mong đợi, hoặc ít nhất là tôi nghĩ vậy. Cuốn sách là lời phản biện mạnh mẽ đối với Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ (APA), một ông lớn lắm tiền, đáng sợ và thường tự bảo vệ bản thân. Tôi đặc biệt nhắm vào sản phẩm sinh lời nhất của họ, cuốn DSM – Sổ tay Chẩn đoán và Thống kê Các rối loạn Tâm thần. Vì thế tôi ước chừng quá trình xét duyệt sẽ điều tra rất gắt gao xem liệu những gì tôi viết có công bằng và đủ chính xác để chống lại bất cứ rào cản pháp lý nào tồn tại hay không.

Tôi đã đúng về một chuyện: quá trình xét duyệt rất căng thẳng. Nhưng tôi đã lầm về vấn đề mà luật sư bận tâm tới. Đó không phải là về APA. Thay vào đó, cô ta lo lắng, gần như là ám ảnh, về những tương tác tôi có với thân chủ được ghi lại trong bản thảo.

Trước đây, tôi đã từng kể về việc trị liệu. Cuốn sách trước của tôi có đầy những mô tả về các phiên trị liệu, tôi cũng đã rất thẩn trọng tuân theo những tiêu chuẩn của ngành. Với những trình ca chi tiết, tôi đều có thư chấp thuận viết tay. Trong trường hợp không xin phép được (ví dụ như tiến trình trị liệu đã kết thúc khá lâu và tôi không còn liên lạc được với thân chủ), tôi đã thay đổi các thông tin giúp nhận diện họ: phụ nữ trở thành đàn ông, bác sĩ trở thành tài xế xe tải, v.v. Đôi khi tôi cũng kết hợp nhiều người tôi gặp lại với nhau thành một nhân vật – có đặc điểm bên ngoài của người này, có tật nói của người khác - nhằm minh hoạ cho một ca lâm sàng với một câu chuyện nền ngắn gọn.

Những kỹ thuật trên được luật sư của cuốn sách trước thông qua khá dễ dàng, thế nên việc luật sư hiện tại tập trung vào vài ca nhỏ lẻ, được kể sơ sài trong cuốn sách mới khiến tôi rất bất ngờ. Nó cũng khiến tôi khó chịu. Cô ta (luật sư lần này của tôi) là ai mà dám nghi ngờ cam kết bảo vệ thân chủ của tôi, những người tôi đã có một mối quan hệ thân thiết, những người tin tưởng tôi, những người có các khuyết điểm lẫn vấn đề mà tôi đã học cách chấp nhận và thậm chí yêu thương? Vậy mà cô ấy lại dám nghi ngờ.

"Chỗ này đây", cô ấy nói, "Cô gái to lớn với mái tóc rối bù - cô ta có một bờ vai rộng với mái tóc rối thật à?

"Như tôi đã nói với cô", tôi trả lời, "Cô ta là một sản phẩm tổng hợp. Nhân vật trong cuốn sách không tồn tại. Nhưng nếu cô hỏi tôi rằng liệu tôi đã từng thấy một người phụ nữ với bờ vai rộng và mái tóc rối chưa, tôi nghĩ rằng câu trả lời là có"

"Còn người kia", cô ta vẫn tiếp tục hỏi, "người phụ nữ loạn thần sống bám dính trong khách sạn - cô ta có thật sự là phụ nữ, và có bị cắm chốt ở khách sạn không?

"Có", tôi nói, "Nhưng cô ấy không phải người Mỹ gốc Hoa, và cô ấy không tới 53 tuổi."

"Vậy tại sao cô ấy phải là một người phụ nữ mới được? Anh không thể làm cô ta trờ thành đàn ông sao?"

Tôi nghĩ rằng tôi không đưa ra được câu trả lời.

"Và kia nữa, cô nữ sinh viên", nữ luật sư tiếp tục. "Cô bé ấy thật sự theo học một trường trong Ivy League à? Nếu không, anh không thể nói rằng cô ta học ở đại học bang thôi sao?"

Câu chuyện cứ thế tiếp diễn. Cuối cùng thì người phụ nữ cơ bắp tóc rối trở thành dân vô gia cư tóc vàng, và người loạn thần Mỹ gốc Hoa trở thành một người đàn ông đến từ California, và cô nữ sinh (trong thực tế đã tốt nghiệp rồi) già đi 10 tuổi và trở thành một giám đốc người Mỹ gốc Hoa. Tôi đã gả cô gái đó cho một tay ngân hàng ăn chơi mà trước khi được luật sư xét duyệt, anh ta là một nhà khoa học đã li dị và chẳng có liên hệ gì đến cô sinh viên trên.

Tôi phải thừa nhận rằng một vài sự điều chỉnh của tôi là rất thông minh, dù vậy tôi cũng hơi bối rối vì không nghĩ rằng việc ẩn danh thân chủ theo những quy định đạo đức bằng câu văn lại dễ dàng (và thậm chí là vui nhộn) như vậy. Đó là chưa kể đến việc những luận điểm trong sách sẽ trơn tru như thế nào nếu bạn có quyền tự do thay đổi các chi tiết cho phù hợp với luận điểm đó.

Sau vài vòng hiệu đính, cô luật sư mới hoàn toàn hài lòng rằng thân chủ của tôi đã được nguỵ trang đầy đủ. Tôi cảm thấy rất khó chịu trong phần lớn khoảng thời gian đó. Tôi phản ứng rằng tôi không muốn viết một cuốn tiểu thuyết, tôi đã từng viết một quyển rồi. Và thậm chí khi cố gắng bịa đặt ra những chi tiết, làm sao tôi có thể thoát khỏi sự thật rằng đa số những gì tôi biết về con người, phần lớn cảm nhận của tôi về những yếu tố giúp tạo ra sự hư cấu “có vẻ thật”, đều đến từ công việc trị liệu của tôi? Có vẻ cô ta đang đòi hỏi một việc không tưởng - những nhân vật và tình huống khi không mà xuất hiện- để phục vụ cho những điều vô ích. Chẳng phải tôi đã khiến cho thân chủ của mình trở nên không thể nhận diện trong bản thảo gốc rồi sao?

Tôi giữ kín những suy nghĩ này cho đến ngày xét duyệt cuối cùng, tôi nhận xét một cách khá thô lỗ và hung hăng thụ động (passive-aggressive) với luật sư rằng sẽ rất mỉa mai nếu những nhân vật mới của tôi bị nhận nhầm với một người nào đó ngoài đời thực thay vì một thân chủ trong bản gốc.

"Ý anh là độc giả nhầm lẫn à?", cô luật sư hỏi.

"Tất nhiên rồi", tôi nói. "Còn ai khác nữa?"

"Vấn đề không phải là việc có ai đó nhận ra thân chủ của anh", cô ấy nói. "Mà là việc thân chủ của anh có nhận ra chính họ hay không?

Tôi sửng sốt. Dường như cả tôi và cô ấy đang làm việc trong những vũ trụ song song với nhau, mỗi người đều cho rằng mình hiểu và chia sẻ mục tiêu với người kia. Tôi thì nghĩ rằng chúng tôi đang cố gắng bảo mật cho thân chủ; cô ấy thì lo lắng cho sức khoẻ tinh thần của họ. Có lẽ cô ta đã làm phần việc của mình, đảm bảo rằng không ai có thể kiện tụng gì chúng tôi, nhưng cô ấy cũng đang làm luôn phần việc của tôi, đặt câu hỏi xem điều gì sẽ xảy ra nếu bạn bắt gặp chính bạn, dù rằng đã được ẩn danh kỹ lưỡng đến mức nào, trong trang sách của một người mà chính người đó đã từng động viên bạn bộc lộ hoàn toàn bản thân, kèm với lời hứa không phán xét hay phơi bày bạn, để rồi tin tưởng rằng những chia sẻ ấy chỉ giữ riêng giữa hai người mà thôi.

Sự vi phạm đó gần như không thể lường trước được, đến mức tôi không nhận ra và phải nhờ đến một người luật sự để phát hiện. Nó thậm chí cũng chẳng khá hơn ngay cả khi tôi xin phép và được thân chủ chấp thuận. Sau tất cả, liệu thân chủ có thật sự có lựa chọn từ chối lời đề nghị của nhà trị liệu? Làm sao một yêu cầu như vậy có thể được thực hiện mà không làm ảnh hưởng tới tiến trình trị liệu, và thậm chí là cuộc sống của thân chủ?

Tôi đã trải qua quãng thời gian để tự vấn lại bản thân mình. Tôi đã cố đưa ra một vài lý lẽ để tiếp tục viết sách về thân chủ. Xét cho cùng thì chẳng phải những nghiên cứu ca tuyệt vời từ những bậc thầy như Sigmund Freud hay Irvin Yalom cũng giúp ích cho thế giới đó sao?

Nhưng rồi một lần tôi bị bắt tại trận.

Tôi sẽ không trình bày chi tiết, không nói là người thật hay người giả, hay là người đã qua ẩn danh kép được luật sư chấp thuận. Ngoại trừ việc, một ngày kia, sau khi cuốn sách được xuất bản, một thân chủ giận dữ bước vào buổi hẹn với cuốn sách của tôi trên tay, đọc to một đoạn trong sách rồi nói:"Tôi biết chắc đây chính là tôi. Tôi không thể tin được ông lại làm điều này."

Không có bất cứ chi tiết nào trong đoạn sách trên mô tả đặc điểm của người đó. Ai đọc đoạn sách này đều sẽ cho rằng lời buộc tội của người đó là hoang tưởng hay ái kỷ. Luật sư của tôi có thể thuyết phục được bất kỳ thẩm phán hay bồi thẩm đoàn nào rằng tôi vô tội. Tôi có cớ miễn trừ hợp pháp. Nhưng thân chủ của tôi đã đúng. Chôn vùi sau trang sách chính là câu chuyện của người đó. Tôi biết điều đó, thân chủ biết điều đó, và cả hai đều biết rằng trong thời khắc đó, tôi đã gây ra một vết thương không thể chữa lành. Tôi đã sử dụng thân chủ cho mục đích của riêng tôi. Mối quan hệ của chúng tôi đã chấm dứt.

Trong cuốn sách cuối cùng, "The Confidence-Man ", Herman Meville đã nói rằng nhà văn thường tạo ra những nhân vật từ đời thật. "Mỗi một thành phố ", ông viết, "là một buổi trưng bày người, các nhà văn đến để lựa chọn đối tượng, cũng giống như nông dân đi tới triễn lãm chăn nuôi để lựa gia súc”. Đó là một so sánh không hề khập khiễng, nó tương đương, nếu không nói là còn chính xác hơn, với cả những nhà trị liệu dùng thân chủ như một nhân vật trong sách. Nhưng ít ra, các tiểu thuyết gia không phản bội lại lòng tin.

Trị liệu không phải là buổi trưng bày người. Thế giới này đã quá đủ những người “lừa lọc lòng tin” rồi, đó là một phần lý do tại sao mọi người sẵn sàng trả tiền để tìm sự trú ẩn nơi trị liệu: một giờ thoát khỏi việc bị đối xử như công cụ để phục vụ cho mục đích của người khác. Chúng ta, những người nhận tiền từ họ, cần cân nhắc khả năng khi viết về thân chủ của mình, cho dù có ẩn danh kỹ càng thế nào đi nữa, liệu chúng ta có đang phản bội lại họ? Những câu chuyện được chia sẻ riêng tư nên chăng mãi được giữ trong im lặng.

Gary Greenberg, nhà trị liệu tâm lý tư nhân tại Connecticut, là tác giả của cuốn sách gần đây nhất, "The Book of Woe: The DMS and the Unmarking of Psychiatry."

Link nguồn: 

https://opinionator.blogs.nytimes.com/2016/04/19/should-therapists-write-about-patients/?rref=collection%2Fcolumn%2Fcouch

Dịch: Đ.D-Hành Lang Tâm Lý

Đọc tiếp

TÂM LÝ HỌC CÓ THỂ LÀM GÌ GIÚP GIẢI QUYẾT BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

0

Truyền thông về biến đổi khí hậu

Các tiến trình tâm lý ảnh hưởng đến những quyết định chúng ta đưa ra mỗi ngày, kể cả những quyết định sai lầm. Nó có thể khiến chúng ta không muốn trả tiền cho những dịch vụ công giúp ích cho tất cả mọi người, kể cả những người không trực tiếp đóng góp. Nó khiến chúng ta tập trung vào những lợi ích ngắn hạn và cố gắng tránh né những thiệt hại tức thì. Đồng thời, nguy hiểm hơn cả, nó khiến chúng ta bắt đầu lý trí hoá và chối bỏ vấn đề thay vì bắt tay vào việc cố gắng vượt qua thách thức.

Trong một nghiên cứu được xuất bản trên BioScience, các nhà khoa học, bao gồm các nhà nghiên cứu đến từ Stanford, đã tìm hiểu những rào cản ngăn chúng ta giải quyết các vấn đề biến đổi khí hậu cũng như đưa ra những chiến lược bao gồm giáo dục, truyền thông, và nhiều can thiệp hành vi khác nhau nhằm vượt qua những rào cản đó.

“Cái giá của việc không hành động có thể rất tồi tệ, gây ra giảm sản lượng thực phẩm, khiến mực nước biển nâng cao, gia tăng đói nghèo cùng những nguy cơ khác với sức khoẻ và phúc lợi của nhân loại”, giáo sư tâm lý học tại Stanford, đồng tác giả nghiên cứu, Lee Ross, cho biết.

Nhóm nghiên cứu tiếp cận các vấn đề toàn cầu bằng cách tìm kiếm những ví dụ về các can thiệp tâm lý giúp thúc đẩy các hành động về môi trường. Những thành công trên quy mô nhỏ có cả ứng dụng việc hàng xóm so sánh lẫn nhau. Trong một nghiên cứu gây chú ý, các nhà nghiên cứu chứng minh rằng người dân sẽ giảm mức sử dụng năng lượng chỉ bằng cách nói với họ rằng họ đang dùng năng lượng nhiều hơn hàng xóm.

Những thay đổi từng bước nhỏ trong lựa chọn và hành vi của từng gia đình, cũng như những sáng kiến và giải pháp địa phương giúp thúc đẩy tiết kiệm năng lượng, có thể tạo ra những quy tắc mới cùng đưa đến việc áp dụng hình phạt đối với những người vi phạm.

Tuy nhiên, thách thức thật sự nằm ở việc cần có những hành động phối hợp mang tính tập thể giúp đem lại những lợi ích thật sự, Ross cho biết.

“Các kế hoạch hữu hiệu, bao gồm nghiên cứu công nghệ, có thể có vai trò quan trọng trong các công việc cùng các ngành công nghiệp mới về môi trường. Nó có thể mang lại nhiều ích lợi cho đất nước và đời sống của người dân.”

Thế nhưng, xem ra công chúng vẫn chưa nhìn nhận đầy đủ sự cấp thiết của vấn đề khí hậu. Trong một khảo sát của Pew Research Center vào năm 2014, chỉ 29% người Mỹ được hỏi cho rằng hiện tượng Trái Đất nóng lên toàn cầu cần phải trở thành ưu tiên chính của Quốc hội và Tổng thống Hoa Kỳ; thấp hơn nhiều so với lượng người xem việc đẩy mạnh kinh tế (80%), cải thiện thị trường lao động (74%), hay chống lại chủ nghĩa khủng bố (73%) là những ưu tiên hàng đầu.

Một nghiên cứu đăng tải trên Perspectives on Psychological Science giúp giải thích lý do của hiện tượng trên. Tác giả nghiên cứu Sander van der Linden, Edward Maibach, và Anthony Leiserowitz — đã xem lại các nghiên cứu về tâm lý nhằm xác định những khía cạnh quan trọng của biến đổi khí hậu và truyền thông về biến đổi khí hậu đã gây ra những hệ quả về việc, một bên là, đánh giá sai mức độ cấp thiết so với tầm nghiêm trọng của biến đổi khí hậu và, một bên là, sự thờ ơ của công chúng. Các nhà khoa học chỉ ra năm yếu tố của tâm lý con người khiến cho việc truyền thông về biến đổi khí hậu trở nên đặc biệt khó khăn. Đồng thời, các tác giả cũng đưa ra những khuyến nghị để giúp các chính sách cũng như truyền thông khoa học trở nên hữu hiệu hơn.

Sau đây là 5 yếu tố cùng các khuyến nghị đi kèm:

• Đầu tiên, con người thường phản ứng nhiều hơn trước các trải nghiệm cá nhân so với những phân tích trừu tượng. Đây có thể là vấn đề vì biến đổi khí hậu thường được mô tả bằng các thuật ngữ rất trừu tượng và mang tính thống kê – chúng ra chỉ thấy con số và dữ liệu nhưng lại hiếm khi nhận ra tác động của biến đổi khí hậu trong các trải nghiệm thường nhật của bản thân. Các tác giả cho rằng “thông tin về các nguy cơ biến đổi khí hậu cần được diễn dịch thành các trải nghiệm cá nhân gần gũi và cụ thể.” May mắn thay (một cách trớ trêu), điều này có lẽ không quá khó: Biến đổi khí hậu đã đang diễn ra theo những cách ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của chính chúng ta.
• Thứ hai, khi đối mặt với quy mô của biến đổi khí hậu, chúng ta dễ có cảm giác mình sẽ không làm được gì nhiều. Tuy nhiên thay vì thất vọng, chúng ta có thể cậy dựa vào việc chúng ta là những thực thể xã hội, chịu ảnh hưởng bởi những quy luật xã hội. Thúc đẩy cá nhân hành động có thể là một thách thức, tuy nhiên việc thiết lập và tưởng thưởng các quy luật cộng đồng hoàn toàn có thể giúp khuyến khích hành vi tích cực với môi trường, thậm chí ngay cả khi hành vi cá nhân xem ra chỉ như muối bỏ bể.
• Thứ ba, chúng ta thường đánh giá những vấn đề cá nhân và tức thời khác cách chúng ta cân nhắc những vấn đề xa xôi và không chắc chắn. Chúng ta thường dễ bỏ qua các vấn đề biến đổi khí hậu nếu chúng được mô tả với khoảng cách thời gian và không gian lớn. Khi ra quyết định, ví dụ, những chi phí tức thời (như những bất tiện khi phải giảm lượng khí thải của cá nhân) thường có vẻ lớn, trong khi những chi phí chưa rõ (như những hệ quả của việc môi trường nóng dần lên) thường bị xem nhẹ. Truyền thông thay đổi khí hậu cần phải trở nên hiệu quả hơn bằng cách tập trung vào những tác động cụ thể của hiện tượng Trái Đất nóng dần lên trong khu vực với khoảng cách không gian và thời gian nhỏ hơn-tiêu biểu như những tác động chúng ta có thể thấy trong cộng đồng khu vực của mình.
• Thứ tư, nghiên cứu cho thấy thái độ của chúng ta đối với những mối nguy cơ có thể phụ thuộc vào việc chúng ta suy nghĩ đến lợi ích hay đến thiệt hại tiềm tàng. Cụ thể, chúng ta thay có xu hướng chấp nhận rủi ro khi suy xét vấn đề dưới góc độ “thiệt hại”. Khả năng chất lượng cuộc sống bị sụt giảm là một rủi ro mà nhiều người sẵn sàng chấp nhận. Các tác giả viết “việc chuyển đổi cách nói chuyện về các chính sách từ những hệ quả tiêu cực tiềm tàng trong tương lai do không hành động (thiệt hại) trước biến đổi khí hậu sang những lợi ích tích cực của việc hành động tức thời có thể giúp làm tăng sự ủng hộ của công chúng.”
• Cuối cùng, nghiên cứu cho rằng việc thúc đẩy hành vi với các phần thưởng bên ngoài (extrinsic reward) -như thưởng tiền giành cho việc tiết kiệm năng lượng-có thể trở nên hiệu quả hơn nếu kết hợp với việc khơi gợi những động lực bên trong (intrinsic motivation) để nâng cao phúc lợi cuộc sống và quan tâm đến môi trường. Cụ thể: “Khơi gợi động lực bên trong cần phải hiệu quả hơn và trở nên động lực lâu dài cho những hành vi thân thiện với môi trường.” Khi được thúc đẩy từ bên trong, các hành vi tích cực sẽ có khả năng được tiếp tục duy trì ngay cả khi phần thưởng bên ngoài đã chấm dứt, phần thưởng bên ngoài thậm chí có thể làm suy yếu những động lực bên trong dẫn đến sự thay đổi.

Tóm lại, biến đổi khí hậu thường được thể hiện như một khái niệm trừu tượng, có thiệt hại không rõ ràng, quá xa cách về không gian và thời gian, đồng thời cần phải có những phần thưởng bên ngoài để thúc đẩy cá nhân hành động. Các nghiên cứu tâm lý cho thấy đó là một sự kết hợp rất nguy hiểm, có thể khiến chúng ta đánh giá thấp rủi ro và ngăn chúng ta hành động. Thay vào đó, các nhà làm chính sách và truyền thông khoa học cần phải tập trung vào những đặc điểm cụ thể của biến đổi khí hậu trong trải nghiệm thường nhật, vào những hệ quả của hiện tượng nóng lên toàn cầu đang tác động đến cộng đồng ở đây và ngay lúc này, đồng thời hành động của chúng ta cần phải gắn với lợi ích thay vì thiệt hại, với các quy tắc xã hội và với những động lực bên trong của mỗi người.

Hành Lang Tâm Lý dịch và tổng hợp từ:

http://news.stanford.edu/2016/04/13/scientists-suggest-appealing-human-psychology-create-solutions-climate-change/

http://www.npr.org/sections/13.7/2015/11/30/457835780/how-psychology-can-save-the-world-from-climate-change

Đọc tiếp